RegioIngenieur

Webinar - opstellen Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
2022-07-05 09:30 - 10:30 (Europe/Amsterdam)
Door te werken met een actieplan MVOI doe je recht aan duurzaamheids- en maatschappelijke thema’s en zo maak je met inkopen het verschil. Wil je snel aan de slag met het opstellen van een actieplan MVOI voor jouw organisatie? Meld je dan snel aan voor dit webinar op 5 juli 2022.

Maatschappelijk verantwoord inkopen is een belangrijk instrument om maatschappelijke doelen en de daarbij behorende transities te realiseren. Overheden, gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk hebben samen een inkoopkracht van ruim 85 miljard euro per jaar. Ze zijn bepalende opdrachtgevers in diverse markten.
Voor wie?
Iedereen die meer wil weten over het schrijven van een actieplan MVOI binnen publieke organisaties kan zich inschrijven.
Programma
Het webinar wordt verzorgd door Joost Brouwer en Evelien Dekker van Bureau 2030 en Hans Bloemendaal van PIANOo. In dit webinar gaan zij onder meer in op:

Inhoud van het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
Uitgangspunten van het Actieplan
De beschikbare formats voor het schrijven van een actieplan
De te doorlopen stappen en de jaarlijkse evaluatie

Verwacht in dit webinar op de praktijk gerichte informatie en voorbeelden, toepasbaar binnen je eigen organisatie.
Data, tijd en locatie
Dinsdag 5 juli 2022 van 9:30 tot 10:30 uur
Dinsdag 19 juli 2022 van 9:30 tot 10:30 uur
Online
Kosten
Aan deelname zijn geen kosten verbonden.

Aanmelden: Webinar – opstellen Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) | PIANOo – Expertisecentrum Aanbesteden

TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Stimuleringsmodel voor integrale samenwerking
2022-06-30 16:00 - 17:30
Op diverse plekken in Nederland wordt de ambitie van meer integraal werken en langer vooruitplannen al omarmd. De Bouwcampus brengt in het praktijkprogramma mensen bij elkaar die in hun werk te maken hebben met de inrichting van de ondergrond en daarbij te maken krijgen met vraagstukken die vragen om meer samenwerking. Ervaringen uit de praktijk, de uitdagingen en de dilemma’s waar je dan mee te maken krijgt staan centraal in de maandelijkse ‘TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond’.
De volgende TransitieMotor vindt plaats op donderdag 30 juni. Het onderwerp is het stimuleringsmodel voor integrale samenwerking.
Waarom deze bijeenkomsten?
De stedelijke ondergrond is voor veel mensen onbekend terrein, letterlijk én figuurlijk onzichtbaar en te weinig onderdeel van de verduurzamingsagenda. De verantwoordelijkheid ligt voornamelijk bij experts en deskundigen. Buiten deze groep is het onderwerp weinig bekend. Op de werkvloer lijken individuele groepen, zoals bodemexperts en infra-beheerders, elkaar nauwelijks tegen te komen. Er tekent zich een gefragmenteerd beeld af: er zijn allerlei verschillende ‘werelden’ die ieder iets anders doen én bedoelen wanneer ze aan het werk gaan in dezelfde ondergrond. De Bouwcampus ziet daarom aanleiding om partijen en overlegstructuren in Nederland die bezig zijn met de stedelijke ondergrond actief bij elkaar te brengen om zo integrale ontwerppraktijken aan te jagen.
De edities van De TransitieMotor worden vormgegeven rondom de maatschappelijke transities waarbij de herinrichting van de stedelijke ondergrond gemoeid is. Dit geldt voor klimaatadaptatie, de energietransitie, de renovatieopdracht en de bodemkwaliteit. Al deze vraagstukken vragen niet alleen om slimme project-coalities, maar ook om een langetermijnvisie, onder andere op gebieds- en marktontwikkelingen.
Wanneer?
Donderdag 30 juni 16:00 – 17:30 uur (online)
Aanmelden
Klik hier om je aan te melden.
Terugkijken

12-05-2022 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Emissieloos: in proces én op de bouwplaats
24-02-2022 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Minireeks (2/2) Technische tools voor samenwerking
10-02-2022 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Minireeks (1/2) Visualisaties van de ondergrond
25-11-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | “Regisseer ons”: de roep om stedelijke programmering
28-10-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Op het snijvlak van private en openbare ruimte
30-09-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Strategische samenwerking
24-06-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Klimaatadaptatie
27-05-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Kick-off

Ronde-tafel-sessie Projectmanagement
2022-06-30 14:00 - 16:00 | Europoint V, Marconistraat 1-11, Rotterdam, Zuid-Holland, 3029 AJ
Op donderdag 30 juni organiseert Regio Ingenieur vanuit de kennisgroep Projectmanagement een ronde-tafel-sessie. Tijdens dit gesprek wil Diederik van Zanten, contactpersoon vanuit de kennisgroep, graag met elkaar het gesprek aangaan over de uitdagingen waar projectmanagers mee te maken krijgen, zoals samenwerking tussen verschillende partijen, de verhouding tussen schaarste en stapeling van eisen, en het eindresultaat van een raming. Om meer te weten te komen over deze uitdagingen heeft Diederik van Zanten drie artikelen geschreven:

Het eindresultaat van een raming 16-5-2022
De drie pijlers van samenwerken 16-5-2022
Stapeling eisen en schaarste 16-5-2022

Graag gaan we op 30 juni met u het gesprek aan over de uitdagingen binnen projectmanagement. We zijn daarbij ook benieuwd naar welke uitdagingen u in uw projecten tegenkomt. We kijken uit naar een mooie sessie waarin we over en weer kennis en ervaringen kunnen uitwisselen.

Geef je nu op via onderstaande link:
https://www.eventbrite.nl/e/ronde-tafel-sessie-projectmanagement-tickets-365448344837

Brugdialogen | Prijsontwikkelingen en onzekerheden
2022-06-30 08:00 - 09:15
Bruggenstichting, CROW, Platform WOW en De Bouwcampus merken op dat er behoefte is aan een bruggendialoog.
Komende decennia zijn duizenden bruggen in Nederland toe aan vervanging of renovatie. Die opgave kunnen opdrachtgevers- en nemers gezamenlijk aan, door hierover met elkaar in gesprek te blijven. Tijdens de maandelijkse online Brugdialogen komen vraagstukken, ideeën en oplossingen aan bod die jou en jouw collega’s in deze opgave verder kunnen brengen.
Opzet brugdialogen
Iedere laatste donderdag van de maand, klokslag 08.00 – 09.15 uur. Maandelijks gaan we online met elkaar in gesprek. We starten elke Brugdialoog met een korte introductie aan de hand van een thema. Het thema van de Brugdialogen op 30 juni wordt later bekendgemaakt.
Daarna bespreken we het onderwerp in kleinere groepen (4-5 mensen) en sluiten dan weer plenair af met een ‘wrap-up’. Kort en bondig, ‘to the point’ zodat we er met z’n allen wijzer van worden.
Wanneer?
Donderdag 30 juni 08:00 – 09:15 uur (online via Zoom)
Aanmelden
Klik hier om je aan te melden.

Werkgroep Beweegbare Bruggen | Open Leeromgeving Seriematige Aanpak V&R
2022-06-28 15:30 - 19:00
In de werkgroepen binnen de Open Leeromgeving Seriematige Aanpak werken we aan het verder brengen van de seriematige aanpak aan de hand van de concrete V&R opgaven met vraagstukken van de Gemeente Rotterdam, het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en een aantal gemeenten met veel kleine bruggen. De vragen die centraal staan: hoe kom je tot een meer seriematige aanpak, vernieuwende marktbenadering en tot een concrete uitvraag? En welke leerervaringen uit de praktijk kunnen we hierbij inzetten? De uitkomst nemen de betrokken partijen mee in hun toekomstige marktbenadering en uitvraag aan de markt.
De werkgroepen zijn opgedeeld in vier thema’s: beweegbare bruggen, sluizen, gemalen en kleine gemeentelijke bruggen.

De eerste sessie van de werkgroep Beweegbare Bruggen vindt plaats op 28 juni a.s. van 15.30 tot 19.00 uur.
Voor wie?
Je neemt deel aan deze bijeenkomst in de rol van (ervarings)deskundige op het gebied van de voorbereiding, uitvoering en het beheer van infrastructuur. De bijeenkomsten zijn interactief, met veel ruimte voor inbreng van de deelnemers. Je mede-deelnemers zijn vertegenwoordigers uit de markt, de (semi)overheid en kennisinstellingen.
Wanneer?
Dinsdag 28 juni 15:30 – 19:00 uur
Aanmelden
Bij deelname aan de werkgroep committeer je je aan een reeks van vier sessies tot het eind van het jaar. Wil je aansluiten? Meld je dan zo snel mogelijk aan voor de eerste sessie op 28 juni. Stuur een email naar harald.versteeg@debouwcampus.nl.

Open college Smart Mobility: Digitalisering Mobiliteitsdata
2022-06-24 13:00 - 16:00 | Provinciekantoor Haarlem, Houtplein 12, Haarlem, 2012 DE
Introductie
Op vrijdag 24 juni geeft Noor van den Brink van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een open college Smart Mobility over digitalisering bij overheden in de praktijk.

Praktische informatie

Locatie: Provinciekantoor Haarlem

Provinciekantoor Houtplein Haarlem – Google Maps

Doelgroep: wegbeheerders en iedereen die stappen zet of aan het zetten is met Smart Mobility

Programma

In Nederland is afgesproken dat eind 2023 alle wegbeheerders Mobiliteitsdata leveren. Dat is een flinke en vooral organisatorische opgave. Noor vertelt in het college wat dit betekent voor de sector Verkeer & Mobiliteit en welke consequenties dit heeft voor wegbeheerders. Ook gaat zij in op voorbeelden uit de praktijk en geeft ze inzicht in het belang van data in het mobiliteitsdomein. Ze bekijkt de huidige stand van zaken, de doelstellingen voor de komende tijd en wat dit betekent voor de wegbeheerdersorganisaties.
Het college vindt plaats in het kader van het opleidingsprogramma “Aan het werk met veilige, slimme en groen mobiliteit” dat we samen met de provincie Noord Holland organiseren.

Proeven aan de Praktijk | Usecases voor digital twins bij renovatie
2022-06-22
In Proeven aan de Praktijk staan praktijklessen voor het bereiken van CO2-neutrale woningrenovatie centraal. We delen ervaringen, gaan in gesprek met elkaar en zoeken naar opschalingskansen. Zeven regionale innovatiehubs en De Bouwcampus werken via eigen Communities of Practice aan proposities voor CO2-neutraal renoveren. Zij delen opgedane kennis en ervaringen met elkaar en met iedereen die het horen wil. Omdat we door kruisbestuiving en opschaling de ambitie van duurzame renovatie van de sociale woningbouw kunnen realiseren. Kennis die we opdoen in de regio moet elders in het land worden opgepakt en weer verder gebracht. Tegelijk zoeken we met elkaar naar nieuwe en betere oplossingen.
Het onderwerp van deze Proeven aan de Praktijk is: Het Digitale Huis van de Toekomst – usecases voor slimme renovatie.

Het programma
Door digitalisering kunnen we (steeds) slimmer renoveren. De Community of Practice ‘Het Digitale Huis van de Toekomst’ – gekoppeld aan innovatiehub BouwLab R&Do – zet in op de kansen van digitalisering voor datagestuurd onderhoud. Zeven corporaties, kennisinstellingen en innovatoren werken gezamenlijk aan het vraagstuk: hoe kan een digital twin met behulp van data gestuurd onderhoud waarde toevoegen aan het beheerproces van woningbeheerders?
De eerste stap is gezet met het in kaart brengen van usecases van datagestuurd onderhoud voor bestaande woningen. Gelijktijdig wordt er gewerkt aan de businesscase, het oplossen van knelpunten en een showcase van een digital twin. Op 22 juni deelt de Community waar ze staan en presenteert zij haar eerste resultaat.
Digital twin in het kort?

Deze Proeven aan de Praktijk wordt gekoppeld aan een dag waarin het Disruptive Innovators Network, een netwerk van woningcorporaties die inzetten op innovatie, samenkomt in Amsterdam.

Wanneer?
Woensdag 22 juni | tijd volgt later | fysiek in Amsterdam (gekoppeld aan de bijeenkomst van het Disruptive Innovators Network)

Aanmelden
Klik hier om je aan te melden.

Evaluatiebijeenkomst Beeldkwaliteit
2022-06-21 13:00 - 15:00
De KOR bestaat 15 jaar. Hoogste tijd voor een evaluatie. Biedt de KOR nog steeds de voordelen die bij de totstandkoming waren bedacht? Tijdens deze bijeenkomst kun je jouw mening geven en horen hoe anderen er over denken.
Maak jij gebruik van de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR)? En zie jij kansen voor een verbetering van het beeldgericht werken? Of zie jij juist bedreigingen voor de KOR?
Meld je dan aan. Tijdens de online bijeenkomst gaan we aan de slag met de sterke en zwakke punten van de KOR. Samen maken we een sterkte-zwakteanalyse en werken we verbeterpunten uit.
Gemeenten gebruiken de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte (KOR) als methode om beeldgericht werken vorm te geven. Maar wordt het na 15 jaar nog wel gebruikt op een manier zoals het ooit is bedoeld? En heeft het nog wel toekomst?
CROW heeft in de afgelopen periode signalen gekregen van problemen waar gebruikers tegenaan lopen in het gebruik van KOR. Want wat zegt beeldkwaliteit over thema’s als beleving, biodiversiteit en duurzaamheid? En, worden aannemers met beeldgericht werken nog wel uitgedaagd om na te denken over beheer van de openbare ruimte?
Tijdens de bijeenkomst willen we met dit soort vragen aan de slag door de sterke en zwakke punten van de KOR inzichtelijk te maken. Op basis van geluiden die wij horen uit het werkveld hebben we een eerste aanzet gemaakt voor een sterkte-zwakteanalyse (zie afbeelding in bijlage). Tijdens de bijeenkomst gaan we deze analyse verder aanvullen en aanscherpen. De analyse vormt de basis voor het opstellen van verbeterpunten voor de KOR.
De online bijeenkomst is op 21 juni 2022 van 13.00 uur tot 15.00 uur.

U kunt zich via deze pagina inschrijven.

Circular water in a built environment: perspectives from several European cities
2022-06-17 15:00 - 17:00
Meer informatie volgt z.s.m.
Check hiervoor onderstaande pagina:
Circular water in a built environment: perspectives from several European cities | Platform WOW

Open college Smart mobility: Krachtenbundeling bij slimme en duurzame mobiliteit
2022-06-17 15:00 - 17:00
Introductie
Op vrijdag 17 juni geeft Floris Bakermans van AT Osborne een online open college over de ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit als onderdeel van die slimme en duurzame en verstedelijking.
“Overheden opereren momenteel te versnipperd, vrijblijvend en kleinschalig,” aldus Floris. “Dat vraagt om meer samenhang en een krachtenbundeling.” In het open college bespreekt hij wat hiervoor nodig is, wat obstakels en uitdagingen zijn en welke stappen we als eerste kunnen zetten.
Doelgroep: wegbeheerders en iedereen die stappen zet of aan het zetten is met Smart Mobility
Locatie: online via Zoom

Klimaatadaptief werken: het nieuwe normaal
2022-06-16 15:00 - 17:00
CROW organiseert voor de vierde keer een webinar voor assetmanagers over de thematiek rondom klimaatadaptatie. In de drie voorgaande webinars zijn we verschillende bladeren van het iAMPro assetmanagement model langs gegaan om van ‘Beleid en strategie’ naar ‘Plannen en voorbereiden’. Deze keer gaan we aan de hand van het principe ‘Line of Sight’ proberen klimaatadaptatie een plek te geven in een organisatie aan de hand van een voorbeeldcase. Dit webinar bevat handvatten om zelf aan de slag te gaan met de Line of Sight waar je als assetmanager mee aan de slag kan gaan in je dagelijkse werkzaamheden.

OMSCHRIJVING

Tijdens het webinar gaat een aantal sprekers in op een aantal actuele onderwerpen en komen er tools voorbij waar je als assetmanager gebruik van kan maken in je alledaagse uitdagingen. Zowel interne als externe spreker zullen een bijdrage leveren aan dit webinar.

Voorgaande sessies
Afgelopen webinars hebben we uitgebreid stil gestaan bij stresstesten, klimaateffectatlassen, het handelingsperspectief, het fenomeen Ambitieweb en de iAMPro assetmanagement model. Hier hebben we voorzichtige voorlopige conclusies uit kunnen trekken, zoals bijvoorbeeld dat een stresstest een middel is om doelen te stellen en handelingsperspectief te bieden om klimaatadaptief denken te vervlechten in de dagelijkse zaken en veiligheidsrisico’s. Maar ook de uitdaging om met elkaar vast te leggen wat er minimaal moet draaien in de samenleving. Binnen deze randvoorwaarden moet alles werken, maar het kan bij extremen voorkomen dat het niet werkt. Om dit te bepalen heb je de stresstest nodig (middel). Klimaatadaptatie en assetmanagement zijn puzzels die je niet in één keer kan oplossen en vaak maatwerk behoeven. Daarnaast is het ook belangrijk te beseffen dat klimaatadaptief werken- en denken verschilt per organisatie/provincie.
Daarnaast hebben we verschillende provinciale praktijkvoorbeelden bekeken rondom stresstesten en hoe verschillende provincies het hebben aangepakt met het Ambitieweb. Verschillende adviesbureaus zijn langs geweest om te vertellen over handige middelen zoals Climate Adaptation Services (CAS) over GIS systemen voor het in kaart brengen van klimaateffecten. Ook Planterra deed een duit in het zakje om te leren prioriteren aan de hand van beslissingstabellen met hun PRIOR-methodiek.
De handvatten die in het vorige webinar zijn geboden kan je inzetten om inzichtelijk te maken waar je als organisatie mee bezig bent en waar je op zou kunnen/ moeten focussen. Het gebruik van de verschillende instrumenten en expliciet maken hiervan kan helpen om bestuurders mee te nemen in de alledaagse werkzaamheden en mogelijke vervolgstappen.

Line of sight
Dit webinar richt zich op de Line of Sight. Iedereen, van strategie tot aan operatie, is een belangrijke schakel. Het is wel taak om de schakels goed met elkaar verbonden te hebben. En deze verbinding zit in de Line of Sight. De hoofdvraag die hierbij op duikt is “Hoe krijg je alle neuzen dezelfde kant op om een maatschappelijk probleem op te lossen? ”. Daarbij moet de persoon die met een schep in de grond graaft ook weten wat zijn bijdrage is, in het kader van de strategie. En andersom.
Daarbij is het wel belangrijk dat de strategie meetbaar gemaakt wordt. Hierbij kan je denken aan het opstellen van effectdoelen en KPI’s bepalen. Vervolgens moet dit steeds meer gespecificeerd worden richting de operatie.
Deze Line of Sight tussen de schakels gaat niet vanzelf. Veel organisaties worstelen met het vertalen van de strategie naar de operatie. Op tactisch niveau missen we een instrumentarium het inzichtelijk te maken, en ook procesmatig de manier om de neuzen dezelfde kant op te krijgen.
Aan de hand van een praktijkvoorbeeld rondom klimaatadaptatie wordt de Line of Sight doorlopen. Op dit moment is de Line of Sight een principe dat in ontwikkeling is en dat potentieel kan dienen als proceshandleiding. Het is geen blauwdruk hoe je een vraagstuk aanvliegt, maar biedt zicht in een mogelijk hulpmiddel.
Al met al weer een mooi gevuld programma waar we veel met én van elkaar kunnen leren!

Voor wie is dit webinar?
Het webinar is voor alle geïnteresseerden in klimaatadaptatie, assetmanagement, iAMPro, Line of Sight en milieu. Dit evenement is specifiek interessant voor beleidsmedewerkers en assetmanagers van verschillende overheidsinstanties. Andere deelnemers zijn ook van harte welkom.

Eerdere webinars

Bekijk het eerste webinar hier
Bekijk het tweede webinar hier
Bekijk het derde webinar hier

PROGRAMMA

Het voorlopige programma is hieronder te zien. Details volgen snel
15.00 uur – Welkom en opening
Marco van Burgsteden blikt terug op de drie eerdere webinars die in dezelfde lijn zijn georganiseerd. Het webinar is ook interessant als je deze niet hebt bekeken.
15.15 uur – Line of Sight
CROW collega’s Simon Buwalda en Lauren van de Meer nemen je mee in de Line of Sight. Wat houdt dit precies in? En wat kan je er als professional mee? Naast de Line of Sight wordt ook ingezoomd op hoe dit principe zich verhoudt tot het iAMPro assetmanagement model. Ook wordt gekeken naar hoe de Line of Sight ingezet kan worden voor het implementeren van klimaatadaptatie in je organisatie.
15.30 uur – Praktijkvoorbeeld
In dit onderdeel van het programma gaan we aan de slag met een concreet voorbeeld van de Line of Sight in praktijk. Kennis en ervaringen worden gedeeld rondom de Line of Sight. Het biedt de kans om in te gaan op dilemma’s en geleerde lessen. Als gastspreker nodigen we Niels Reyngoud uit. Hij is Programmamanager Assetmanagement bij de provincie Gelderland.
Pauze
16.10 uur – Aan de slag met Line of Sight
In dit onderdeel gaan we interactief aan de slag met de Line of Sight en wordt je uitgedaagd om hierin mee te denken. We gaan opzoek naar bottlenecks, mogelijke toepassingen en meer. Laat je verrassen wat we voor je in petto hebben!
16.45 -17.00 uur – Afsluiting
Tot slot, ronden we de middag af met een terugblik op het vierluik aan webinars rondom klimaatadaptatie en assetmanagement. Ook blikken we vooruit naar het eindproduct dat het oplevert.

INSCHRIJVEN

Kom ook! DE ‘NIEUWE’ BOUWCOALITIE | 16 JUNI 2022 | FLORIADE
2022-06-16 14:30 - 17:00
Tijdens een speciale bijeenkomst van De Bouwcoalitie op het Floriade-terrein steken we met elkaar de handen uit de mouwen. We helpen daar gezamenlijk en heel concreet vier mensen uit het vak bij het aanjagen van drie transities in de bouw (klik verder voor de vraagstellingen in video’s).
Meld je aan voor deze interessante editie om vanuit jouw ervaring mee te denken, je expertise te laten gelden of omdat het voor jou wellicht interessante cases zijn waar jij ook weer mee verder kunt in jouw vakgebied.
We verzamelen vanaf 14:30 uur bij de ingang van de Floriade. Om 15:00 uur trappen we af met een rondleiding langs het inmiddels geopende Nederlandse Innovatie Paviljoen. Het ‘ultieme paviljoen voor een aardbol met 8 miljard inwoners’, meent vakblad Cobouw. Transitiestrateeg en innovatiemanager Atto Harsta leidt ons rond in deze inspirerende omgeving en geeft zijn visie op nieuwe veelbelovende praktijken in de woningbouw ten aanzien van grondstoffen, klimaat, energie en bodem.
DIRECT AANMELDEN

Circulaire Openbare Ruimte Congres
2022-06-16 09:00 - 17:00
Er is veel mogelijk als het gaat om circulariteit in de openbare ruimte en hoewel er steeds vaker losse onderdelen een circulaire aanpak krijgen, ontbreekt soms de integrale aanpak. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we pleinen en straten circulair gaan inrichten? Hoe kunnen gemeenten de regierol pakken door bij de uitvraag al sturen op het thema circulariteit? Hoe kunnen bedrijfsleven en overheden samenwerken aan het doel: Nederland volledig circulair maken in 2050?

Voor wie
Het congres is bij uitstek geschikt voor iedereen die beroepsmatig geïnteresseerd is in de circulaire oplossingen; overheden, onderwijsinstellingen, landschapsarchitecten, speeltoestellenleveranciers, armaturenfabrikanten, leveranciers van straatmeubilair, advies- en ontwerpbureaus en andere toeleveranciers.
Inhoud
Tijdens het Circulaire Openbare Ruimte Congres zoomen we in op de kansen en valkuilen, worden trends besproken en concrete handvatten geleverd om mee aan de slag te gaan. De behoefte aan kennisdeling, ontmoeting, uitwisselen van ervaringen, en delen van de laatste innovatieve producten en diensten over het thema circulariteit is groot. Aan de hand van thema’s aanbesteden, ontwerp en inrichting en beheer en onderhoud worden tijdens het congres praktijkvoorbeelden gedeeld, ervaring uitgewisseld en moet er een debat op gang komen hoe we in 2030 50 procent minder grondstoffen verbruiken.
Volledige programma en aanmelden
Circulaire Openbare Ruimte Congres

Online inloopspreekuur ondersteuning actieplan MVOI
2022-06-14 09:30 - 10:30
Hulp nodig bij het opstellen van een actieplan voor het Manifest MVOI? Wil je zaken voorleggen of sparren met onze adviseurs dan ben je van harte welkom op één de inloopspreekuren.

Voor wie?
Publieke opdrachtgevers
Programma
Bij het inloopspreekuur kan je zonder afspraak vragen stellen, met ons sparren en zaken met ons tegen het licht houden. Er is ook ruimte om spontaan ervaringen uit te wisselen en kennis te delen.
Meer informatie over het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI).
Data, tijd en locatie

14 juni 2022
28 juni 2022
12 juli 2022

Online van 9.30 tot 10.30 uur
Kosten
Aan deelname zijn geen kosten verbonden.
Deelnemen
Aanmelden is niet nodig. Je kunt op 14 juni 2022 deelnemen via Teams

Proeven aan de Praktijk | Ervaar de ‘Variantenstudie in één dag’
2022-06-09 15:30 - 17:00
In de regio Utrecht zijn verschillende woningcorporaties en comakers al enige tijd bezig om met het model ‘variantenstudies in één dag’ complexen van corporaties van een verduurzamingsoplossing te voorzien. Wil jij ervaren hoe samenwerkende comakers en corporaties in één dag tot meerdere complete scenario’s voor duurzame renovatie komen? Kom dan op donderdagmiddag 9 juni 2022 naar IJsselstein of Woerden en leer van de praktijk.
Variantenstudie in één dag
De Utrechtse Renovatieversneller is een actieve community van Utrechtse woningcorporaties binnen de RWU en negen comakers. De corporaties werken succesvol samen via het donutmodel. Door deze samenwerking zijn de co-makende onderhoudspartijen bereid over hun eigen grenzen te kijken. Zo hebben zij toegewerkt naar één integraal keuzemodel voor renovatie dat co-makeronafhankelijk is. Niet alle negen een eigen systeem, maar gezamenlijk een standaard om tot hét renovatiescenario qua CO2-ambities te komen.
In de ‘Variantenstudie in één dag’ wordt – de naam verklapt het al – in één dag toegewerkt naar drie renovatiescenario’s voor een concrete casus: instandhouden, verbeteren of upgraden. Tijdens de dag belopen de deelnemers het pad vanuit data- en beeldherkenning, via de ontwikkelde beslisbomen en productenmatrix naar werkgroepen voor de drie scenario’s. Aan het eind van de middag worden deze drie scenario’s gepresenteerd aan de corporatie.
Het programma
Op 9 juni staat de eerstvolgende ‘Variantenstudie in één dag’ gepland, waarbij de co-makers voor corporatie CASAS (Provides en Groenwest) in één dag tot drie varianten met productkeuzes voor renovatie komen: in stand houden, verbeteren of upgraden. Om het maximale resultaat te krijgen zullen de twee adviseurs Spotr en WE worden geactiveerd door CASAS Wonen zodat de ontwikkelgroepen goed voorbereid de dag kunnen starten.
We nodigen je van harte uit om tijdens het laatste deel van de dag (vanaf 15.30 uur) mee te maken wat voor energieke en open dynamiek er ontstaat tussen de corporaties en co-makers, hoe zij tot de scenario’s komen en wat dat in de praktijk betekent. Er is de keuze tussen hoogbouw (IJsselstein) en laagbouw (Woerden).
Wanneer?
Donderdag 9 juni | vanaf 15:30 uur
Aanmelden
Klik hier om je aan te melden.

Flitsbijeenkomst Assetmanagement - Bouwen en onderhouden
2022-06-09 11:00 - 12:00
Hoe ga je om met professioneel beheer van de openbare ruimte? Helaas is er geen blauwdruk waarmee het beheer perfect gaat, maar er zijn wel tools en handvatten die jou kunnen helpen het beheer in te richten. Het iAMPro Assetmanagement Model is zo’n tool. Deze is gebaseerd op de ISO 55000 (assetmanagement). Het model is opgebouwd uit 3 pilaren: Mens & Organisatie, Data & Informatie en zes processtappen.
Kennisnetwerken CROW Levende Stad en iAMPro slaan de handen ineen en organiseren dit jaar een reeks met 8 gratis flitsbijeenkomsten (webinars van 1 uur), waarin je meegenomen wordt in de verschillende onderdelen van het iAMPro Assetmanagement Model. Leer snel en makkelijk hoe jij assetmanagement kunt toepassen in jouw organisatie. Op 9 juni 2022 bespreken we het onderwerp Bouwen en onderhouden.

U kunt zich via deze pagina inschrijven.

OMSCHRIJVING

Hoe gebruik je het iAMPRO assetmanagementmodel voor je organisatie? Elk onderdeel heeft een unieke plek binnen het assetmanagementproces. En bij elk onderdeel horen activiteiten, informatie en instrumenten. Alles in het kader van het grote geheel.
Om het belang van elk onderdeel toe te lichten, organiseren we vanuit kennisnetwerken CROW Levende Stad en iAMPro onderstaande reeks van 8 flitsbijeenkomsten (webinars van 1 uur). Je kunt je aanmelden voor 1, meerdere of de hele reeks bijeenkomsten. De keuze is aan jou. Deelname is gratis.
Over de 6 processtappen:

Beleid en strategie (31 maart)
Beheren en programmeren (13 april)
Plannen en voorbereiden (12 mei)
Bouwen en onderhouden (9 juni)
Monitoren en analyseren (13 september)
Evalueren en bijsturen (13 oktober)

En 2 pilaren:

Mens en organisatie (8 november)
Data en informatie (13 december)

Tijdens de 8 bijeenkomsten gaan sprekers van adviesbureaus, waterschappen, provincies en gemeenten in op het betreffende onderwerp en bieden jou tools om dit onderdeel in je organisatie vorm te geven. We bespreken de samenhang van het iAMPro-model, de invulling en de praktijk.
Praktische informatie

De bijeenkomsten vinden plaats tussen 11.00 uur en 12.00 uur.
Ze worden online uitgezonden via Zoom.
Deelname is gratis.
Je kunt je inschrijven voor 1 of meerdere bijeenkomsten.
Aanmelding gaat via een microsoft formulier (gebruik hiervoor het linkje bovenaan naast de afbeelding).

Via dit formulier kun je in 1 keer aangeven welke van de 8 bijeenkomsten je graag wilt bijwonen.

Graag zien we je dit jaar terug bij de verschillende bijeenkomsten.
Over Bouwen en onderhouden
Deze bijeenkomst wordt verzorgd door DON Bureau en de provincie Gelderland. Wil je alvast meer lezen over dit onderdeel? Klik dan hier.
Meer informatie

Lees meer over CROW Levende Stad
Lees meer over iAMPro

Webinar - Opstellen actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI)
2022-06-07 09:30 - 10:30
Door te werken met een actieplan MVOI doe je recht aan duurzaamheids- en maatschappelijke thema’s en zo maak je met inkopen het verschil. Wil je snel aan de slag met het opstellen van een actieplan MVOI voor jouw organisatie? Meld je dan snel aan voor dit webinar op 7 juni 2022.

Maatschappelijk verantwoord inkopen is een belangrijk instrument om maatschappelijke doelen en de daarbij behorende transities te realiseren. Overheden, gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk hebben samen een inkoopkracht van ruim 85 miljard euro per jaar. Ze zijn bepalende opdrachtgevers in diverse markten.
Voor wie?
Iedereen die meer wil weten over het schrijven van een actieplan MVOI binnen publieke organisaties kan zich inschrijven.
Programma
Het webinar wordt verzorgd door Joost Brouwer en Evelien Dekker van Bureau 2030 en Hans Bloemendaal van PIANOo. In dit webinar gaan zij onder meer in op:

Inhoud van het Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
Uitgangspunten van het actieplan
De beschikbare formats voor het schrijven van een actieplan
De te doorlopen stappen en de jaarlijkse evaluatie

Verwacht in dit webinar op de praktijk gerichte informatie en voorbeelden, toepasbaar binnen je eigen organisatie.
Data, tijd en locatie
Dinsdag 7 juni 2022 van 9.30 tot 10.30 uur
Dinsdag 5 juli 2022 van 9:30 tot 10:30 uur
Dinsdag 19 juli 2022 van 9:30 tot 10:30 uur
Online
Kosten
Aan deelname zijn geen kosten verbonden.

Energietransitie Gemeentelijk Vastgoed
2022-06-02 13:30 - 17:00
Praktijkgericht met vakexperts werken aan een groen energiesysteem binnen uw gemeente. Alles over de impact van aardgasvrij en circulair bouwen op uw vastgoedplannen. O.a.: de Klimaatwet, Warmtewet- en regelgeving en het ontwikkelen van de optimale energiemix.

Gebouweigenaren, gemeenten en ontwikkelaars hebben te maken met ambitieuze klimaatplannen, nieuwe wet- en regelgeving en gebruikers (werknemers en klanten) die duurzaam en maatschappelijk verantwoorde woon- en werkomgevingen van ze eisen. Dit onderstreept de urgentie en noodzaak om (verder) te verduurzamen. Concreet resulteert dit in het opstellen van RES-sen, ambitieuze plannen en vergezichten. Hoe kunnen opdrachtgevers vanuit deze algemene en grote visies meters maken in de praktijk en komen tot een duidelijke vraagarticulatie passend binnen context, wet- en regelgeving.
Leerdoelen
Tijdens deze online masterclass vergaart u o.a. kennis en inzicht in:

Het in kaart brengen van alle facetten die op uw afkomen in een energietransitie
Hoe u zorgt voor de voldoende draagvlak voor de verduurzaming binnen en buiten de organisatie.
Hoe je een goede business case ontwikkelt; hoe u kansen binnen uw gemeente zo optimaal mogelijk benut.
Hoe u uw nieuwe partners selecteert en de samenwerking organiseert.
Samenwerkingsvormen, aanbesteden en hoe u voor regie zorgt en flexibel blijft in de samenwerking.
Hoe u juridisch voor stabiliteit zorgt in het aangaan van samenwerkingsverbanden met partners
Hoe om te gaan met mogelijke risico’s.

Programma
13:30 – 13:45 uur : Verduurzamen onder een complexe dynamiek
O.l.v. Harry Sterk (PPS Netwerk Nederland)
13:45 – 14:30 uur: Uitwerking van het Klimaatakkoord naar de energietransitie voor gemeenten
O.l.v. Hidde van Ooststroom (APPM)
14:30 – 15:30 uur: Juridisch handelingskader bij het werken aan verduurzamingsopgaven
O.l.v. Marjolein Dieperink (AKD)
Pauze 15.30 – 15.45 uur
15:45 – 16:45 uur: Realisatie en operationalisatie van duurzaamheidsambities
O.l.v. Arjen Jansen & Boy Zelle (Procap)
16:45 – 17:00 uur: Vragen en afsluiting
O.l.v. Harry Sterk (PPS Netwerk Nederland)
Voor wie?
De de online masterclass is bedoeld voor professionals uit de (semi-)publieke sector, die voor hun organisatie invulling geven aan verduurzamingsprojecten, zoals: assetmanagers, projectmanagers / programmamanagers, IPM-rolhouders, adviseurs energietransitie, beleidsmedewerkers, gebouwenbeheerders, Wethouders en vastgoeddirecteuren.
Locatie
Online
Kosten
895 euro ex btw
Meer informatie en aanmelden
Energietransitie Gemeentelijk Vastgoed

Lunchlezing Bruggen: Bouwen met vlas op de Floriade
2022-06-01 12:30 - 13:30
Over deze lezing
Het gebruik van biocomposieten (natuurlijke vezels zoals vlas en hennep in combinatie met biopolymeren) is een interessant perspectief voor de bouw van circulaire bruggen. Op 1 juni behandelen we daarom een mooi voorbeeld van een dergelijke brug, namelijk de Smart Circular Bridge, een composietbrug met vlasvezel. Deze is opgebouwd op de Floriade.
Opdrachtgever
De provincie Flevoland heeft als opdrachtgever een flinke dosis lef getoond waarmee nieuw materiaalgebruik werd gestimuleerd. Projectmanager Joost Bergers deelt op 1 juni hoe zij samen met de betrokken partijen van pilot naar geaccepteerd alternatief zijn gekomen.
Ontwerper / bouwer
Martijn Veltkamp doet namens FiberCore zijn verhaal over het ontwerp en de bouw van de brug. In dit proces destijds namen zij ook de leerervaringen van een soortgelijke brug bij de TU Eindhoven mee. ‘Gewone’ composietbruggen zijn inmiddels gemeengoed, maar hoe kijken zij nu aan tegen het bouwen van vlas? Binnen ditzelfde project komen er nog twee biocomposiet-bruggen, die qua kennis, ervaring en milieuprestatie voortbouwen op deze eerste brug op de Floriade.
Toezichthouder
Ook bouwinspectiebureau BouwQ is vertegenwoordigt op 1 juni. BouwQ heeft namens de gemeente Almere voor de omgevingsvergunning een inhoudelijke beoordeling uitgevoerd op de constructieve veiligheid van de Smart Circular Bridge.
Gezien de toepassing van dit innovatieve materiaal kon hierbij geen gebruik worden gemaakt van de bestaande materiaalnormen. Om de gelijkwaardigheid van het constructief veiligheidsniveau van de brug gedurende de levensduur aan te tonen, is daarom gebruik gemaakt van een alternatieve toetswijze waarvan een monitoringssysteem een onderdeel is. Hier vertellen zij meer over (naam is binnenkort bekend).
Reeks lunchlezingen Bruggen
In de reeks lunchlezingen over bruggen krijg je innovatieve inzichten en praktijkvoorbeelden uit eerste hand van professionals uit het netwerk aangereikt. Hierbij staat de inhoud centraal: wat en hoe? We maken een vertaalslag naar jouw werk: waar begin je en welke ingrediënten heb je hiervoor nodig? Georganiseerd door Platform Bruggen en Platform WOW.

Proeven aan de Praktijk | Subsidiekansen voor duurzame renovatie
2022-05-25 14:00 - 15:30
In Proeven aan de Praktijk staan praktijklessen voor het bereiken van CO2-neutrale woningrenovatie centraal. We delen ervaringen, gaan in gesprek met elkaar en zoeken naar opschalingskansen. Zeven regionale innovatiehubs en De Bouwcampus werken via eigen Communities of Practice aan proposities voor CO2-neutraal renoveren. Zij delen opgedane kennis en ervaringen met elkaar en met iedereen die het horen wil. Omdat we door kruisbestuiving en opschaling de ambitie van duurzame renovatie van de sociale woningbouw kunnen realiseren. Kennis die we opdoen in de regio moet elders in het land worden opgepakt en weer verder gebracht. Tegelijk zoeken we met elkaar naar nieuwe en betere oplossingen.
Tijdens deze Proeven aan de Praktijk slaat De Bouwcampus de handen ineen met Aedes, Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) en RVO. Het onderwerp van deze Proeven aan de Praktijk is: Subsidiekansen voor duurzame renovatie.
Het programma
Corporaties en andere woningeigenaren hebben een grote verduurzamingsopgave, waarvan de praktijk uitdagend is. Subsidies kunnen een belangrijke aanvulling zijn om die praktijk haalbaar te maken. Tegelijkertijd is het subsidielandschap continu in beweging. Daarom staan we stil bij het huidige subsidielandschap voor duurzaam en innovatief renoveren, en wat het aanvragen en toepassen van subsidie in de praktijk betekent.
Het programma bestaat uit:

Een presentatie van het actuele subsidielandschap
Een vooruitblik vanuit BZK
Twee praktijkcasussen van corporaties: hoe is het proces verlopen en wat heeft het opgeleverd?

Wanneer?
Woensdag 25 mei | 14:00 – 15:30 uur | online
Aanmelden
Klik hier om je aan te melden.

Brugdialogen | Highlights Infra5Daagse
2022-05-25 08:00 - 09:15
Bruggenstichting, CROW, Platform WOW en De Bouwcampus merken op dat er behoefte is aan een bruggendialoog.
Komende decennia zijn duizenden bruggen in Nederland toe aan vervanging of renovatie. Die opgave kunnen opdrachtgevers- en nemers gezamenlijk aan, door hierover met elkaar in gesprek te blijven. Tijdens de maandelijkse online Brugdialogen komen vraagstukken, ideeën en oplossingen aan bod die jou en jouw collega’s in deze opgave verder kunnen brengen.
Opzet brugdialogen
Iedere laatste donderdag van de maand, klokslag 08.00 – 09.15 uur. Maandelijks gaan we online met elkaar in gesprek. We starten elke Brugdialoog met een korte introductie aan de hand van een thema. Het thema van de Brugdialogen in mei wordt later bekendgemaakt.
Daarna bespreken we het onderwerp in kleinere groepen (4-5 mensen) en sluiten dan weer plenair af met een ‘wrap-up’. Kort en bondig, ‘to the point’ zodat we er met z’n allen wijzer van worden.
Wanneer?
Woensdag 25 mei 08:00 – 09:15 uur (online via Zoom)
Aanmelden
Klik hier om je aan te melden.

Projectbezoek Regio Ingenieur - Piet Heinplein in Den Haag
2022-05-20 14:00 - 17:30 | Den Haag
Excursie bouwlocaties Piet Heinplein, Noordwal en Hemsterhuisbrug:
Twee impactvolle projecten op loopafstand van elkaar
Op 20 mei organiseert Regio Ingenieur samen met de gemeente Den Haag een projectbezoek aan twee mooie projecten in Den Haag. We zullen op deze middag het Piet Heinplein en de Noordwal bezoeken. We kijken ernaar uit om u weer te kunnen ontmoeten! Graag vertellen we u hieronder meer over de inhoud van het projectbezoek:
Om de stad veilig en aantrekkelijk te houden investeert Den Haag fors in het onderhoud van kademuren en bruggen. Naast noodzakelijk onderhoud ziet de gemeente dit ook als een kans om de kwaliteit van de ruimte buiten te verhogen voor de mensen die in Den Haag langs de grachten rijden, fietsen en wandelen. Zo blijft de stad mooier, veiliger, beter bereikbaar en daarmee aantrekkelijk voor bewoners, bedrijven en bezoekers. De gemeente pakt de vervanging van de bruggen en kademuren planmatig aan in het Meerjarenprogramma Kunstwerken (MJPK).
Bezoek tijdens deze excursie twee in het oog springende projecten op nog geen 100 meter afstand van elkaar. Op het Piet Heinplein wordt het plein boven de gracht opgemaakt, zodat straks de gracht weer is te zien. Het plein krijgt ook een andere indeling.
Op nog geen 100 meter afstand hiervandaan wordt de kademuur van de Noordwal vervangen. De karakteristieke Hemsterhuisbrug wordt gerenoveerd en weer draaibaar gemaakt. Dit gebeurt verzoek van historische verenigingen en de rondvaartorganisaties. De brug wordt op een externe locatie gerenoveerd. Daarvoor is de brug begin april weggehaald.

Programma 20 mei 2022
locatie volgt
14.00 – 14.15 Introductie en welkom, over programma MJPK
14.15 – 14.20 Scope van het project Piet Heinplein
14.20 – 14.35 Techniek: BIM, K&L tijdlijn Piet Heinplein
14.35 – 14.50 Omgeving i.r.t. veiligheid Piet Heinplein
14.50 – 15.00 Presentatie Noordwal/Hemsterhuisbrug: scope en historie/VE
15:00 – 15.10 Omgevingsmanagement in voorbereiding en uitvoering/participatie Noordwal/Hemsterhuisbrug
15.10 – 15.30 Uitvoering en samenwerking op de werkvloer, welke disciplines zijn er nodig, wat zijn de risico’s vanuit de aannemer en vanuit opdrachtgever
15.30 – 16.30 Projectbezoek (groep 1 half uurtje Piet Heinplein en groep 2 half uurtje Noordwal/HHB en omgedraaid)
16.30 – 18.30 Borrel bij Burrata

Bestel nu je ticket via onderstaande link!
https://www.eventbrite.nl/e/tickets-projectbezoek-regio-ingenieur-piet-heinplein-in-den-haag-314465624147

Meer weten?
Den Haag – Piet Heinplein: herinrichting
Den Haag – Noordwal en Hemsterhuisbrug: vervangen kademuur en renovatie

TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Emissieloos: in proces én op de bouwplaats
2022-05-12 16:00 - 17:30
Op diverse plekken in Nederland wordt de ambitie van meer integraal werken en langer vooruitplannen al omarmd. De Bouwcampus brengt in het praktijkprogramma mensen bij elkaar die in hun werk te maken hebben met de inrichting van de ondergrond en daarbij te maken krijgen met vraagstukken die vragen om meer samenwerking. Ervaringen uit de praktijk, de uitdagingen en de dilemma’s waar je dan mee te maken krijgt staan centraal in de maandelijkse ‘TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond’.
De volgende TransitieMotor vindt plaats op donderdag 12 mei. Het onderwerp is ‘Emissieloos: in proces én op de bouwplaats’.
De bouwplaats heeft aanzienlijke potentie om de uitstoot van CO2 te verminderen. Het gebruik van elektrisch materieel op de bouwplaats levert direct een positieve bijdrage aan klimaatdoelstellingen zoals het Klimaatakkoord, Schone Lucht Akkoord en Aanpak Stikstof. Maar wat is haalbaar?
De Bouwcampus organiseerde meerdere bijeenkomsten rondom het thema emissieloos bouwen, in het kader van stikstofreductie in de bouwketen. Opvallend was de heersende scepsis over de uitvoerbaarheid van ambities: inschrijvingen die lage CO2-uitstoot beloven kunnen dat niet altijd waarmaken. In deze editie gaan we in gesprek met sceptici en pioniers. Het inzetten van elektrisch materieel wordt gezien als de belangrijkste oplossing. Maar werkt dat ook? En hoe werken netbeheerders aan beschikbare capaciteit voor al dan niet tijdelijke aansluitingen?
We verkennen een breed scala aan perspectieven en zoomen in op de kansen en beperkingen van emissieloos werken in de stedelijke ondergrond.
Waarom deze bijeenkomsten?
De stedelijke ondergrond is voor veel mensen onbekend terrein, letterlijk én figuurlijk onzichtbaar en te weinig onderdeel van de verduurzamingsagenda. De verantwoordelijkheid ligt voornamelijk bij experts en deskundigen. Buiten deze groep is het onderwerp weinig bekend. Op de werkvloer lijken individuele groepen, zoals bodemexperts en infra-beheerders, elkaar nauwelijks tegen te komen. Er tekent zich een gefragmenteerd beeld af: er zijn allerlei verschillende ‘werelden’ die ieder iets anders doen én bedoelen wanneer ze aan het werk gaan in dezelfde ondergrond. De Bouwcampus ziet daarom aanleiding om partijen en overlegstructuren in Nederland die bezig zijn met de stedelijke ondergrond actief bij elkaar te brengen om zo integrale ontwerppraktijken aan te jagen.
De edities van De TransitieMotor worden vormgegeven rondom de maatschappelijke transities waarbij de herinrichting van de stedelijke ondergrond gemoeid is. Dit geldt voor klimaatadaptatie, de energietransitie, de renovatieopdracht en de bodemkwaliteit. Al deze vraagstukken vragen niet alleen om slimme project-coalities, maar ook om een langetermijnvisie, onder andere op gebieds- en marktontwikkelingen.
Wanneer?
Donderdag 12 mei 16:00 – 17:30 uur (online)
Aanmelden
Klik hier om je aan te melden
Terugkijken

10-02-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Minireeks (1/2) Visualisaties van de ondergrond
25-11-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | “Regisseer ons”: de roep om stedelijke programmering
28-10-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Op het snijvlak van private en openbare ruimte
30-09-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Strategische samenwerking
24-06-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Klimaatadaptatie
27-05-2021 | TransitieMotor: lokale coalities in de ondergrond | Kick-off

Flitsbijeenkomst Assetmanagement - Plannen en voorbereiden
2022-05-12 11:00 - 12:00
Hoe ga je om met professioneel beheer van de openbare ruimte? Helaas is er geen blauwdruk waarmee het beheer perfect gaat, maar er zijn wel tools en handvatten die jou kunnen helpen het beheer in te richten. Het iAMPro Assetmanagement Model is zo’n tool. Deze is gebaseerd op de ISO 55000 (assetmanagement). Het model is opgebouwd uit 3 pilaren: Mens & Organisatie, Data & Informatie en zes processtappen.
Kennisnetwerken CROW Levende Stad en iAMPro slaan de handen ineen en organiseren dit jaar een reeks met 8 gratis flitsbijeenkomsten (webinars van 1 uur), waarin je meegenomen wordt in de verschillende onderdelen van het iAMPro Assetmanagement Model. Leer snel en makkelijk hoe jij assetmanagement kunt toepassen in jouw organisatie. Op 13 april 2022 bespreken we het onderwerp Plannen en voorbereiden.

OMSCHRIJVING
Hoe gebruik je het iAMPRO assetmanagementmodel voor je organisatie? Elk onderdeel heeft een unieke plek binnen het assetmanagementproces. En bij elk onderdeel horen activiteiten, informatie en instrumenten. Alles in het kader van het grote geheel.

Om het belang van elk onderdeel toe te lichten, organiseren we vanuit kennisnetwerken CROW Levende Stad en iAMPro onderstaande reeks van 8 flitsbijeenkomsten (webinars van 1 uur). Je kunt je aanmelden voor 1, meerdere of de hele reeks bijeenkomsten. De keuze is aan jou. Deelname is gratis.
Over de 6 processtappen:

Beleid en strategie (31 maart)
Beheren en programmeren (13 april)
Plannen en voorbereiden (12 mei)
Bouwen en onderhouden (9 juni)
Monitoren en analyseren (13 september)
Evalueren en bijsturen (13 oktober)

En 2 pilaren:

Mens en organisatie (8 november)
Data en informatie (13 december)

Tijdens de 8 bijeenkomsten gaan sprekers van adviesbureaus, waterschappen, provincies en gemeenten in op het betreffende onderwerp en bieden jou tools om dit onderdeel in je organisatie vorm te geven. We bespreken de samenhang van het iAMPro-model, de invulling en de praktijk.

Praktische informatie

De bijeenkomsten vinden plaats tussen 11.00 uur en 12.00 uur.
Ze worden online uitgezonden via Zoom.
Deelname is gratis.
Je kunt je inschrijven voor 1 of meerdere bijeenkomsten.
Aanmelding gaat via een microsoft formulier (gebruik hiervoor het linkje bovenaan naast de afbeelding).

Via dit formulier kun je in 1 keer aangeven welke van de 8 bijeenkomsten je graag wilt bijwonen.

Graag zien we je dit jaar terug bij de verschillende bijeenkomsten.
Over Plannen en voorbereiden
Deze bijeenkomst wordt verzorgd door Donbureau en Van Teylingen Advies. Wil je alvast meer lezen over dit onderdeel? Klik dan hier.
Meer informatie

Lees meer over CROW Levende Stad
Lees meer over iAMPro

INSCHRIJVEN
Nog geen partner van CROW Levende Stad & iAMPro?

Deze bijeenkomst is gratis voor iedereen. Het netwerk CROW Levende Stad & iAMPro organiseert jaarlijks tientallen bijeenkomsten. Deze zijn veelal betaald, maar gratis voor partners. Wil je gratis deelnemen aan al onze bijeenkomsten? Word dan partner van CROW Levende Stad en maak gebruik van alle partnervoordelen waaronder een kennismakingstarief. Lees meer over het partnerschap.

SlimCirculair: duurzame innovatiedag voor opdrachtgevers
2022-05-12 10:00 - 16:00
Introductie
LET OP: Dit evenement is verplaatst van donderdag 21 april naar donderdag 12 mei. Als je je had ingeschreven voor 21 april, moet je je inschrijving voor 12 mei opnieuw bevestigen via de aanmeldknop.
In de grond- weg en waterbouw zijn er heel wat marktrijpe innovaties die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de klimaatdoelen voor 2030/2050. Om echt verder te komen, hebben ze vaak nét dat laatste zetje nodig: een daadwerkelijke toepassing in een project. De praktijk leert dat het lastig is om bij zo’n project binnen te komen: bij opdrachtgevers ontbreekt vaak tijd, kennis en ervaring om dit soort vernieuwingen een kans te geven.
Op donderdag 12 mei organiseren we daarom samen met BouwCirculair de Duurzame Innovatiedag. Tijdens deze bijeenkomst brengen we marktpartijen met een kansrijke duurzame innovatie èn opdrachtgevers bij elkaar. 32 bedrijven en startups krijgen de gelegenheid om hun innovatie te pitchen en er is ruimschoots gelegenheid om vragen te stellen en samenwerkingskansen te onderzoeken. We richten ons in de bijeenkomst op overheden, maar marktpartijen zijn ook welkom om de dag te bezoeken.

Programma

In totaal zijn er 32 pitches, verdeeld over de thema’s beton, asfalt, groen, verlichting, emissie, digitaal, straatmeubilair en contract.
Tijdens 4 keuzerondes, twee in de ochtend en twee in de middag, krijg je de gelegenheid om 16 van deze pitches bij te wonen. Geef in het aanmeldformulier aan welke thema’s jouw interesse hebben!

09:30 uur: Inloop

10:00 uur: Welkom

10:10 uur: Keuzeronde met 8 pitches op het gebied van A) beton, asfalt, emissie, digitaal; of B) verlichting, meubilair, groen, contract

12:30 uur: Lunch

13:30 uur: Keuzeronde met 8 pitches op het gebied van C) asfalt, contract, groen, digitaal; of D) verlichting, beton, meubilair, emissie

15:55 uur: Afsluiting

16:00 uur: Einde

Toelichting thema’s

Beton met CO2-arme bindmiddelen
Nieuwe contractvormen voor meer circulariteit
Digitale oplossingen gericht op hergebruik
Straatmeubilair in duurzame varianten
Asfalt met minder CO2-emissie
Zero emissie op de bouwplaats
Groene reststromen terug in de keten
Energie besparing voor openbare verlichting

Doel van de Duurzame Innovatiedag

ketenpartners informeren opdrachtgevers over de stand der techniek;
vraag en aanbod van duurzame infraproducten bij elkaar brengen;
startups/bedrijven lichten hun innovatie of vernieuwing toe die marktrijp is om breed te worden toegepast;
direct contact tussen pitchers en opdrachtgevers
onderzoeken of er samenwerking kan komen tussen vraag en aanbod

Wanneer moet je meedoen aan deze dag?

Als je in één dag op de hoogte wil worden gebracht van belangrijke duurzame innovaties.
Als je ketenpartners wilt ontmoeten.
Als je innovaties een kans wil geven en wil toepassen in een project.
Als je een bijdrage wil leveren aan de klimaatdoelstellingen.

Kennismarkt
Voor bedrijven bestaat de mogelijkheid om zich te presenteren aan de bezoekers tijdens de inloop en pauzes. Dat kan door deel te nemen aan de kennismarkt. Je krijgt dan de mogelijkheid op je product, visie of kennis te exposeren (met ruimte voor een rollup banner en statafel). Hiervoor betaal je een vergoeding van 500 euro excl. btw. Meld je aan via info@bouwcirculair.nl.

RAW Café en RAWeet ik veel kennisquiz
2022-05-11 13:30 - 16:00 | Gemeentehuis Barneveld
De afgelopen jaren waren de RAW Cafés een vast moment op de RAW activiteitenkalender. Een inhoudelijk thema uitdiepen, het gesprek en de discussie met elkaar aan gaan om uiteindelijk met een goede gevulde kennisrugzak naar huis te gaan. Natuurlijk niet voordat we afsloten met een hapje en drankje zoals dat hoort in een café. Dat gaan we dit jaar weer vol energie oppakken nu we elkaar weer fysiek mogen ontmoeten!

OMSCHRIJVING

Tijdens het RAW 50 jubileumjaar mogen de RAW Cafés natuurlijk niet ontbreken. Het moment om weer bijgepraat te worden over een inhoudelijk RAW thema. En dit jaar voegen we daar een feestelijk accent aan toe!
We trekken door het land met verschillende RAW Cafés en strijken neer op verschillende gastlocaties, bij organisaties die nauw betrokken zijn bij de RAW-systematiek. We komen dus bij de gast thuis.
We bespreken hierbij verschillende inhoudelijk thema’s met elkaar. Waaronder bijvoorbeeld het thema raamovereenkomsten. Zeer actueel, er komen ook nog steeds veel vragen hierover binnen bij de helpdesk. En ook de cursussen zijn graag bezocht. Goed dus om dit met vakgenoten nog eens beter onder de loep te nemen.
Naast het uitdiepen van een inhoudelijk thema gaan we ook de RAW kennis van de aanwezigen testen. Twee RAW experts, Rob van Maanen en Tim Aarsen hebben 50 inhoudelijk vragen opgesteld. Tijdens de RAWeet ik veel …quiz zullen we deze aan de deelnemers gaan voorleggen. Je kennis wordt dus getest, en je kennis wordt hierdoor vergroot. Natuurlijk onder het genot van een hapje en een drankje.
We zijn benieuwd welk team er aan het einde van het jaar met de bokaal winnaar RAWeet ik veel…kennisquiz vandoor gaat.
De uitkomsten bij de diverse vragen geeft ons als RAW team natuurlijk ook inzicht op welke inhoud we nog kunnen verdiepen. Wat blijken lastige thema’s te zijn uit de quiz? Wat maakt deze thematiek lastig? En wat kan het RAW team hierin betekenen. Uiteindelijk dus een win win voor iedereen, deelnemers en RAW-team.

Voor wie is het RAW Café?
Het RAW Café is voor alle RAW gebruikers die hun kennis en ervaring willen delen en willen vergroten. Bestekschrijvers, opdrachtgevers en opdrachtnemers, beheerders openbare ruimte, RAW experts, RAW werkgroepleden en alle andere RAW betrokkenen. Bekijk het programma om te zien wat we gaan doen tijdens het RAW Café. Naast inhoud staat natuurlijk ook elkaar ontmoeten centraal. Genoeg ruimte om bij te praten met de collega’s uit het werkveld.

PROGRAMMA

13.15
Inloop

13.30
Aftrap RAW Café

13.40
Inhoudelijk thema Raamovereenkomsten

14.20
Korte pauze

14.35
RAWeet ik veel…? Test en vergroot je RAW kennis
We testen de inhoudelijke RAW kennis van de deelnemers.
Wie is de grootste RAW kenner / of welk team beschikt over de meeste RAW kennis? Vergroot hiermee je RAW kennis onder het genot van een hapje en een drankje!

16.00
Afsluiting

Collegereeks Innoveren in de bouw
2022-05-09 08:00 - 17:00
Innovatie was nog nooit zo belangrijk voor de bouw. We staan voor grote uitdagingen, zoals de duurzaamheidsopgave en de enorme vraag naar woningen. Ook moeten we antwoord geven op problemen als stikstof en de schaarste van bouwmaterialen. En… wat kan digitalisering voor je bedrijfsvoering betekenen?

Deze collegereeks geeft je inzicht in de laatste ontwikkelingen op het gebied van technische, digitale, duurzame én sociale innovatie. Ook krijg je handvatten om dit binnen je eigen organisatie te initiëren en implementeren.
Op deze thema’s gaan de docenten dieper in:

Industrialisatie van de bouw
Transformatie en nieuwe businessmodellen, implementatie
Technisch versus sociaal innoveren
Duurzaam innoveren in de woon-, werk- en leefomgeving
Open innovatie: van organisatie naar eco-systemen
De verbindende rol van informatie en digitale technologieën in de bouw

Voor wie?
Deze collegereeks is ontwikkeld voor ervaren managers en adviseurs in de bouw of in een bouwgerelateerde organisatie. Je bent (mede-)verantwoordelijk voor of betrokken bij (new) business development en innovatie. Je bent bijvoorbeeld productmanager, marketingmanager, directeur strategie, innovatiemanager, MT-lid of directielid.
Programma
Collegereeks Innoveren in de Bouw bestaat uit 6 collegedagen.
De sessies zijn kennisintensief, praktisch en interactief. Door een combinatie van kennisoverdracht, toepassen en reflecteren leer je nieuwe innovaties te vertalen naar jouw organisatie.
Het programma is onder voorbehoud van wijzigingen.
Collegedag 1
9 mei 2022 van 15:30 – 19:00 uur
Technisch versus sociaal innoveren
Door Henk Volberda, Professor Strategisch Management & Innovatie
Nu de vierde industriële revolutie voor de deur staat en zaken als robotisering, kunstmatige intelligentie en 3D printen eerder vandaag dan morgen gebeuren, is het zaak dat bedrijven gaan innoveren. Henk neemt je in zijn college mee naar de nabije toekomst, waarin innovatie meer is dan technologie alleen. Succesvol innoveren vergt ook een flinke investering in menselijk kapitaal, geduld en doorzettingsvermogen.
Collegedag 2
16 mei 2022 van 15:30- 19:00 uur
Industrialisatie in de bouw
Door Jos Lichtenberg, Emeritus Hoogleraar Productontwikkeling TU Eindhoven
Dat we industrieel moeten gaan bouwen staat buiten kijf, maar wat betekent dat nu precies? Voor de bouwsector, voor het bedrijf en voor de klant? Hoe snel komt het op ons af? Welke technieken gaan het winnen?  Vragen waar Jos in zijn college op inzoomt.
Collegedag 3
2 mei 2022 van 15:30- 19:00 uur
De verbindende rol van informatie en digitale technologieën in de bouw
Door Arjen Adriaanse, Hoogleraar Bouwprocesintegratie & ICT
Elke fase in het bouwproces wordt afzonderlijk aangestuurd; iedereen doet zijn eigen ding en optimaliseert zijn werkzaamheden op basis van de specifieke taak. De bouw heeft last van deze fragmentatie, die bovendien de brede digitalisering in de weg zit. Maar juist die digitalisering kan hier wellicht een verandering ten goede in betekenen. Arjen benadrukt in zijn college het belang van digitale oplossingen die een brugfunctie kunnen vervullen tussen de verschillende partijen in de bouw- en infrasector.
Collegedag 4
30 mei 2022 van 15:30 – 19:00 uur
Transformatie en nieuwe businessmodellen, implementatie
Door Yousri Mandour, Partner & Strategy Consultant Lobster Company
Iedere organisatie wil ook over vijf jaar nog bestaan, en als het even kan nog succesvoller zijn dan nu. Dat gaat niet vanzelf, dus worden er plannen gemaakt en strategieën bedacht. Talloze. Maar waarom mislukken die zo vaak? Waarom is het zo moeilijk om écht te vernieuwen? Waarom blijft het bijna altijd stokken bij het optimaliseren van bestaande processen en het doorvoeren van kleine verbeteringen in de dienstverlening? En belangrijker nog: hoe doorbreken we dit nou?
Collegedag 5
13 juni 2022 van 15:30 – 19:00 uur
Duurzaam innoveren in de woon-, werk- en leefomgeving
Door Serge Santoo, eigenaar PolycentricSolutions
Aan de hand van praktische cases (over energie, klimaatadaptatie, mobiliteit en woningbouw) beschrijft Serge in zijn college de onderliggende processen en dynamiek van duurzaam innoveren. Welke barrières je kunt tegenkomen. Welke oplossingsrichtingen er zijn en wat kun je concreet doen om dit proces te versnellen, met als doel maatschappelijk rendement en impact te hebben.
Collegedag 6
20 juni 2022 van 15:30 – 19:00 uur
Open innovatie: van organisatie naar eco-systemen
Door Nadine Roijakkers, hoogleraar Open Innovatie Open Universiteit Nederland
Kern bij Open Innovatie is de samenwerking tussen partners -extern of intern- die hun krachten bundelen voor vernieuwing. Bij OI wordt interne kennis, die niet direct kan worden gecommercialiseerd binnen de huidige businessmodellen, naar buiten gebracht, ofwel externe kennis binnengehaald om zo interne innovatieprocessen te versterken.
Data & tijden
9, 16, 23, 30 mei en 13 en 20 juni 2022
De colleges worden op maandagen gegeven. De ontvangst is vanaf 15.00 uur, de colleges starten om 15.30 uur precies en eindigen omstreeks 19.00 uur, inclusief een pauze van circa 30 minuten.
Locaties
Collegedagen 1, 2 en 3
9, 16 en 23 mei 2022
B+B Vakmedianet
Utrechtseweg 44
3704 HD Zeist
Collegedag 4
30 mei 2022
Green Village
Van Den Broekweg 4
2628 CR Delft
Collegedag 5
13 juni 2022
De Kleine Aarde
Klaverblad 13
5283 TV Boxtel
Collegedag 6
20 juni 2022
B+B Vakmedianet
Utrechtseweg 44
3704 HD Zeist
Kosten
2.295 euro per persoon, excl. btw.
Meer informatie en aanmelden
Collegereeks Innoveren in de bouw op cobouwacademy.nl.

Community of Practice – Contractmanagement in circulaire inkooptrajecten
2022-05-03 13:00 - 15:00
Wil je inzicht in de mogelijkheden om circulariteit goed te borgen en te ontwikkelen in de contractfase? En ga je graag met andere inkopende organisaties en experts in gesprek om zo – gezamenlijk – verder te komen met vraagstukken rondom contractmanagement in circulaire inkooptrajecten? Meld je dan aan voor de Community of Practice (CoP) contractmanagement in circulaire inkooptrajecten die begint op 3 mei 2022.
Circulair inkopen gaat verder dan het kopen van circulaire producten, werken en diensten. Van de voorbereiding tot aan de nazorg: bij elke stap in het inkoopproces zijn andere keuzes nodig. Dit geldt ook voor het contractmanagement. Door circulariteit hierin mee te nemen, kun je samen met leveranciers tot betere circulaire resultaten komen. Maar wat zijn de succesfactoren voor een succesvol circulair contract? En hoe borg je binnen een contract circulariteit én de ontwikkeling daarvan op de lange termijn? Met die – en nog vele andere – onderwerpen gaan we gezamenlijk aan de slag in deze CoP.
Voor wie?
Deze CoP is bedoeld voor inkopers en contractmanagers bij – zowel publieke als private – inkopende organisaties die betrokken zijn bij circulaire aanbestedingen, tenders en offerteaanvragen. De CoP richt zicht op organisaties die hun contractmanagement al hebben ingericht en een volgende stap willen zetten in het borgen en ontwikkelen van op circulariteit gericht contractmanagement.
Programma
De CoP wordt verzorgd door Hans Bloemendaal en Sophie de Smet van PIANOo, in samenwerking met Karin van IJsselmuide van Nevi en Suzanne van Haren van MVO Nederland. De CoP staat in het teken van kennisdeling en het uitwisselen van ervaringen op het gebied van borging van circulariteit binnen contractmanagement. De deelnemers krijgen daarnaast hulp bij praktijkcases die worden ingebracht. Daarnaast vragen we externe experts om specifieke onderwerpen toe te lichten en mee te denken over de ingebrachte casussen.
In de 6 sessies komen de onderstaande thema’s aan bod:

Het kiezen van de meest passende contractvorm en contractduur;
Het formuleren van KPI’s voor circulariteit en vaststellen van de bijhorende normen;
Sturen op geformuleerde KPI’s en hoe om te gaan met ‘ontwikkel-KPI’s’;
Creëren van draagvlak, (keten)samenwerking en dialoog;
Meten en monitoren van circulaire ambities.

Datum en locatie
De CoP bestaat uit 5 online sessies en één fysieke bijeenkomst. De eerste sessie vindt online plaats op dinsdag 3 mei 2022 van 13:00 tot 15:00 uur. De andere sessies zijn op:

Dinsdag 7 juni 2022 van 13:00 tot 15:00 uur
Dinsdag 13 september 2022 van 13:00 tot 15:00 uur
Dinsdag 11 oktober 2022 van 13:00 tot 15:00 uur
Dinsdag 8 november 2022 van 13:00 tot 15:00 uur
Dinsdag 6 december 2022 van 13:00 tot 15:00 uur

Kosten
Aan deelname zijn geen kosten verbonden. De CoP is een initiatief van het Versnellingsnetwerk Circulair Inkopen (VCI) en wordt mogelijk gemaakt door het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat.
Aanmelden
In de CoP gaan we aan de slag met een groep van maximaal 50 deelnemers. Hierbij streven we naar een gelijke groepssamenstelling bestaande uit 25 publieke en 25 private inkopende partijen. Je kunt je aanmelden via onderstaand registratieformulier. Na aanmelding ontvang je zo snel mogelijk een bevestiging van deelname. Het aantal deelnemers is dus beperkt. Zorg snel dat je er bij bent!

Open college: Smart Mobility, praktisch doen!
2022-04-29 13:00 - 15:00
Introductie
Op vrijdag 29 april geeft Harm-Jan Mostert van de provincie Noord-Holland een online open college over het in de praktijk brengen van Smart Mobility.

Programma

“Interessant al de nieuwe ontwikkelingen en vergezichten op het gebied van Smart Mobility”. Weer zittend achter je bureau of in een volgend overleg kun je je afvragen “en nu?” Wat is de eerste stap om innovatie te introduceren? Hoe krijg ik de gewenste beweging?
Harm Jan Mostert heeft hier jarenlange ervaring mee. Vaak door het gewoon te gaan doen. Uiteraard wel binnen een ontegenzeggelijke context dat innovatie ook iets is van anders kijken of anders benaderen. Harm-Jan neemt ons deze middag mee in de praktijk van “praktisch doen” aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden.
Niet alleen het zichtbare, maar juist het vaak niet-zichtbare van gebeurtenissen tijdens verschillende stappen zijn belangrijk om met elkaar te bespreken. Samen andere wegbeheerders èn de deelnemers aan het opleidingsprogramma Veilige, slimme en duurzame mobiliteit, word je hierin meegenomen.

Brugdialogen
2022-04-28 08:00 - 09:15
Bruggenstichting, CROW, Platform WOW en De Bouwcampus merken op dat er behoefte is aan een bruggendialoog.
Komende decennia zijn duizenden bruggen in Nederland toe aan vervanging of renovatie. Die opgave kunnen opdrachtgevers- en nemers gezamenlijk aan, door hierover met elkaar in gesprek te blijven. Tijdens de maandelijkse online Brugdialogen komen vraagstukken, ideeën en oplossingen aan bod die jou en jouw collega’s in deze opgave verder kunnen brengen.
Opzet brugdialogen
Iedere laatste donderdag van de maand, klokslag 08.00 – 09.15 uur. Maandelijks gaan we online met elkaar in gesprek. We starten elke Brugdialoog met een korte introductie aan de hand van een thema. Het thema van de Brugdialoog in april wordt later bekendgemaakt.
Daarna bespreken we het onderwerp in kleinere groepen (4-5 mensen) en sluiten dan weer plenair af met een ‘wrap-up’. Kort en bondig, ‘to the point’ zodat we er met z’n allen wijzer van worden.
Wanneer?
Donderdag 28 april 08:00 – 09:15 uur (online via Zoom)
Aanmelden
Klik hier om je aan te melden.
Voorgaande Brugdialogen

Verslag brugdialogen – eerste sessie (juni 2020)
Verslag brugdialogen – tweede sessie (juli 2020)
Verslag brugdialogen – derde sessie (augustus 2020)
Verslag brugdialogen – vierde sessie (september 2020)
Verslag brugdialogen – vijfde sessie (oktober 2020)
Verslag brugdialogen – zesde sessie (november 2020)
Verslag brugdialogen – zevende sessie (januari 2021)
Verslag brugdialogen – achtste sessie (februari 2021)
Verslag brugdialogen – negende sessie (maart 2021)
Verslag brugdialogen – tiende sessie (april 2021)
Verslag brugdialogen – elfde sessie (mei 2021)
Verslag brugdialogen – twaalfde sessie (juni 2021)
Verslag brugdialogen – dertiende sessie (september 2021)
Verslag brugdialogen – veertiende sessie (oktober 2021)
Verslag brugdialogen – zestiende sessie (januari 2022)
